Yemeksepeti.com ile Söyleşi (Bölüm -2)

Altuğ Bilgin Altıntaş tarafından yazıldı.   

PDF olarak oku

Altuğ Bilgin Altıntaş : Microsoft commerce server işinizi nasıl kolaylaştırdı ?

Melih Ödemiş :   Şöyle ifade edeyim; çok yetenekli ve büyük bir e-commerce platformu.Nasıl Microsoft dynamics CRM çok büyük bir CRM platformu ise, burada da çok büyük bir pazarlama (marketing) yapısı olan 3 temel paket var:

• Müşteri profilleri yönetme alt yapısı,
• Pazarlama yönetme alt yapısı,
• Katalog yönetme alt yapısı.

Temel kütüphaneler haricinde Web tarafında size çok şey vermiyor ama üstüne inşa ettiğiniz şey  altta çok sağlam, testlerden geçmiş, satılan Microsoft’un paketlenmiş ürünü haline gelmiş bir ürün. Dolayısıyla Veripark ‘ın da yönlendirmesiyle , commerce server’ı tercih ettik.

Yaklaşık 1,5 –  2 yıl süren bir proje sonunda yemeksepeti.com ’u düzenledi. Back office (idari departman) tarafı çok ciddi, biz 6000 restaurantın, yüz binlerce ürününün yönetiminden bahsediyoruz. Bu yüzden otomasyonun çok ciddi bir şekilde sağlanması gerekir.

Türkiye’deki ve aslında dünyadaki gıda sektörü özellikle restaurant işinde kampanya yapıları hemen hemen hiç bir yerde yok. Şunu alırsa şu bedava, bunun ikisini alırsan bu ucuz vb. gibi  farklı bir yapı gerekiyor. Bu ürün yapılarını birebir Microsoft commerce server üzerinde yazdık. Bunu hazır verebilen bir ürün de yok zaten.

Marketing tarafında çok ciddi şeyler yaptık. Şu anda diyelim ki restaurant bir pizzaya bir pizza bedava kampanyası yaptı. Eskiden bunu şöyle yapıyorduk; Bir pizzaya bir pizza bedava diye yeni bir ürün yaratıyorduk, iki pizza fiyatına bir pizza şeklinde tanımlıyorduk; kısacası bunu yeni bir ürün olarak oluşturuyorduk. Şimdi sistem şöyle çalışıyor; bir pizzaya bir pizza bedava diye bir  kampanya tanımlıyorsun, sen bir pizzayı sepete atıyorsun, ikinci pizzayı sepete atıldığında sistem otomatik olarak ikinci pizzayı bedavaya çekiyor. Yani aktif kampanyalara gidiyor, bir kuyruktan (pipeline) geçiyor ve otomatik olarak ikinci pizzayı bedavaya çekiyor.

Altuğ Bilgin Altıntaş  : “Rule engine” mantığı…

Melih Ödemiş :  Evet aynen öyle. Bu zaten commerce server’ın bir özelliği. Arka taraftaki kuyruğa (pipeline) kurallar koyabiliyorsunuz. Marketing kuralları, indirim kuralları gibi birçok kural koyulabilir. Bu kurallar orada çalışıyor.
İş akışı ve müşteri ilişkilerini yönetmede yemeksepeti.com‘un iki büyük kullanıcı kitlesi var;

• son kullanıcılar ve
• restaurantlar.

Yani dolayısıyla biz hem b2b (business to business) hem de b2c (business to customer) işi yapıyoruz. Bütün bu ilişkileri yönetmek için bir CRM (Customer relationship management) alt yapısına ihtiyaç var. Bizim kendi yazılımımızda bir miktar CRM vardı; ama  bir CRM alt yapısı yazılımı kullanmıyorduk.

Şimdi dünyada o kadar çok CRM yazılımı var ki, oturup da Amerika’yı baştan keşfetmeye hiç gerek yok artık. Burada doğru ürünü seçmek önemli. Birçok open source yazılımına baktık. Örneğin; sugar CRM, sugar CRM’in profesyonel yazılımına da baktık.

Bunlara ek olarak Microsoft dynamic CRM, Sales Forge CRM ve Türkiye’de geliştiren yerli CRM yazılımlarını detaylı bir şekilde inceledik. Sonunda kararı yine Microsoft firmasından yana verdik.  Microsoft Dynamics CRM 4.0 kullanma kararı aldık, lisanlarımızı aldık ve Dynamic CRM üzerinde bizim bütün birçok iş akışımızı gerçekleştirdik. Bu iş akışları içinde yemeksepeti.com ‘un satış otomasyonu, satış ekiplerinin iş takib,i bütün son kullanıcılarla ilgili iletişim, pazarlama faaliyetleri yer alıyor.Bunların hepsinin alt yapısı CRM‘de koşuyor. CRM aslında şirketin bilgi belkemiği ve bunu büyütmeye devam ediyoruz. CRM üzerine yaptığımız tüm uygulamalar .NET ile geliştirildi.

Bu arada elbette mobil teknolojiler gündeme geldi.  Mobil teknolojilerde piyasa neyi gösteriyorsa o tarafa gitmemiz gerekti. Burada,  o kadar çok platform var ki; hepsini şirket içerisinde yapmaya kalkarsak başa çıkamayız görüşünü savunduk. Hangi platformda kim iyisiyle onunla çalışalım diye karar aldık.

• IPhone uygulaması için valensas firması ile
• Nokia ve Blackberry – tmob  firması ile
• Android – done Labs  firması ile

çalıştık.

Android uygulamamız daha yeni marketlere girdi. Bunların hepsi kendi içlerinde apayrı platformlar, apayrı kütüphaneler. Her biri ayrı uzmanlık gerektiriyor. Aslında yemeksepeti.com ‘un yenisini şöyle bir vizyonla geliştirdik; Bu platformlarının birden fazla olacağı (mobil televizyon, tablet web gibi) 3-4 yıl önce çok net aşikardı. 2005-2006’ da Digiturk ‘un içinde bir kanal açmıştık. Restaurantların  menülerini yayınlamak, oradan gelen siparişleri almak Digiturk ekibiyle bizim aylar süren bir işbirliği sayesinde çıktı  ve  çok zor oldu. Webservice diye bir yapı yoktu. Bizim ozamanlar yapımız da buna müsait değildi. Bu yüzden, yenisini öyle yapalım ki her türlü platformu desteklesin dedik.

yemeksepeti.com ‘un çekirdeğinde bütün menüleri yayınlayabilen ve siparişleri alabilen ve iş mantığını  koşturabilen bir motor var; şöyle düşünebilirsiniz, web bunun önünde bir platform, mobil ve her türlü mobil platformu bunun önünde koşan bir arayüz,  tablet bunun önünde koşan bir arayüz,  tivibu bunun önünde koşan başka bir arayüz. Hepsinin arka tarafta bağlandığı ve aldığı hizmet aynı servislerden geliyor. Aslında service oriented architecture gibi yaptık.

Altuğ Bilgin Altıntaş  : UI’lar (User Interface – Kullanıcı Arabirim) değişik, servisler aynı değil mi?

Melih Ödemiş :  Kesinlikle; bir tek web sitesi biraz daha sistemle entegre ama diğer sistemlerin hepsi aynı servis alt yapısını kullanıyor. Dolayısıyla artık bundan sonra yeni mobil, yeni televizyon yeni smart tv vb. ortamları bağlamak hiç bir şey farkettirmiyor.  Bizim tam olarak dokümente edilmiş servis spesifikasyonumuz var. Biz karşı tarafa “bu ürünü kendi tarafınızda gerçekleştirin, tasarımı bize gösterin, biz tasarımı onaylayacağız, ondan sonra ürün hazırdır” diyoruz. Yani karşı tarafın yapması gereken tek şey, tasarımları ve iş akışını bizim taraftaki  Web servislerle koşacak alt yapı hazırlamak.Kısacası bütün iş mantığı bizim tarafımızda çalışıyor.

Altuğ Bilgin Altıntaş  : yemeksepeti.com ‘u günde kaç kişi ziyaret ediyor?

Melih Ödemiş :  Günde 80.000 – 85.000 kişi ziyaret ediyor, 35.000 – 40.000 arası sipariş alıyoruz.

Altuğ Bilgin Altıntaş  : Veritabanı olarak ne kullanıyorsunuz ?

Melih Ödemiş :  Microsoft Sql Server 2008

Altuğ Bilgin Altıntaş :  Peki Cloud sistemler kullanıyor musuz ?

Melih Ödemiş : Yaklaşık 2 senedir bütün alt yapıyı sanal ortama geçirdik, vmware kullanıyoruz. Tüm çalışan sistemler dahil, veritabanını, web sunucularımızı sunucu alt yapısı da dahil olmak üzere sanal ortamda vmware’ e geçirdik, desktop virtualization kullanıyoruz.

Satış elemanlarımız desktop virtualization ortamlara bağlanıp buradaki CRM’leri ve diğer ürünleri öyle kullanıyorlar. Bu konuda sunucu ortamındaTürkiye’de neredeyse yüzde 100’e yakın sanallaşmış firmalardan biriyiz diyebilirim.

Cloud sistemleri Türkiye’de  kullanılmaya başlandı. Amazon Cloud 2 senedir var ama böyle sistemlere bel bağlamak için Türkiye’nin yurtdışı çıkışına güvenmek gerekir.

IBM ve Microsoft’un Cloud sistemleri geliyor. Bizim Cloud üzerinde koşan herhangi bir uygulamamız yok.

E-posta alt yapımız  Google’da çalışıyor. Google apps kullanıyoruz, ona da yeni geçtik.  Bu noktada Microsoft’ u terk edip bu tarafa geçmiş olduk.

Altuğ Bilgin Altıntaş  : E-mail sistemlerini yönetmek de zor tabi, iyi bir seçim olmuş.

Melih Ödemiş : Arşivlemek bir sürü iş gerektiriyor. Mümkün olduğu kadar sistem ve donanım tarafında artık bu tip ölçeklenebilecek şeyleri dışarıya vermekte (outsource) fayda var .Cloud da bunun en güzel örneği. Bizim de hedefimiz mümkün olduğu kadar yavaş, donanım ve sisteme  yeni yatırım yapmadan Cloud’ a geçmek.

Altuğ Bilgin Altıntaş  : Sistemleriniz hangi servis sağlayıcısında duruyor ?

Melih Ödemiş :  Burada (şirket içinde), Doruk.net’te , Superonline’da var.

Bu arada CRM tarafımızdan biraz daha bahsetmek istiyorum. Üzerine logo kullanmaya başladık, Logo tiger 2 ürününü kullanıyoruz . Bütün bu sistemler birbirine entegre. Bizim operasyon yazılım, CRM yazılımı, yemeksepeti.com’un  ön yüzü, muhasebe sistemi bunların hepsi birbirine entegre çalışıyor.Ciddi bir çağrı merkezimiz var. Çağrı merkezi elemanlarının kullandığı  ekranlar bu sistemlerle entegre durumda. Örneğin; kullanıcı arıyor, aradığı zaman kimin aradığı  ekrana çıkıyor , kullanıcının daha önce yaşadığı sorunlar da ekrana çıkıyor. Bu sorunlar yaşandığında CRM sistemine giriyor, o çağrılar  kayıt altına alınıyor. Bu kayıt altına alınan çağrılar daha sonra kalite değerlendirmesinden geçiyor. Sorunlar çıkarsa kullanıcılara veya restaurantlara geri dönülüyor.  Çok ciddi operasyonel bir yapı söz konusu. Bu süreçleri yöneten yazılım bizim ekip tarafından geliştiriliyor. Bütün bunlara ek olarak artık Rusya’da ve Arap emirlikleri’nde de varız. Yani artık bir tek yemeksepeti.com değil iki ayrı siteyi daha yönetiyoruz. Bütün siteler çift dil çalışıyor. Gerçi Dubai’de sadece İngilizce çalışıyor. Türkiye’de hem Türkçe hem de ingilizce çalışıyor. Aslında çift dili destekleyen e-commerce sitesi dünyada pek yok ; çünkü ihtiyaç yok ama bizde olay öyle değil, bizimki Türkiye’de yerel  bir hizmet.

Yine günde 3000 adet siparişi sadece IPhone uygulamamızdan alıyoruz. Bir de IPhone web’den gelen siparişler var .

Yakında Sharepoint 2011 ’i kullanmaya başlayacağız. Orada da bir takım uygulamalar geliştireceğiz.Microsoft teknolojilerine devam ediyoruz ama bu başka bir teknolojiye geçiş yapmayacağız anlamına da gelmiyor .Temelde yazılım geliştirme, platform anlamında  büyük bir geçiş yapmak başlı başına bir uygulama geliştirilmediği sürece çok mantıklı değil.

Altuğ Bilgin Altıntaş  : Başta Microsoft lisansları olmak üzere, lisans ücret ödemeleri sizi zorluyor mu ? Lisans maliyetleri yüzünden çoğu startup firma open source’u tercih ediyor. Bu konuda sizin fikriniz nedir?

Cevabı söyleşinin 3. bölümünde okuyabilirsiniz.